Uzależnienie często kojarzy się z widocznymi kryzysami – utratą pracy, poważnymi problemami zdrowotnymi czy trudnymi sytuacjami życiowymi. W rzeczywistości jednak wiele uzależnień rozwija się znacznie subtelniej. Przez długi czas mogą pozostawać niewidoczne dla otoczenia, a nawet dla samej osoby, której dotyczą.
To właśnie „ciche” uzależnienia bywają szczególnie trudne do rozpoznania, ponieważ nie zawsze wpisują się w stereotypowy obraz problemu.
Dlaczego uzależnienie nie zawsze jest oczywiste?
Rozwój uzależnienia zazwyczaj ma charakter stopniowy. Zaczyna się od zachowań, które początkowo wydają się nieszkodliwe – okazjonalnego picia alkoholu, eksperymentowania z substancjami, nadmiernego korzystania z technologii czy innych form ucieczki od napięcia.
Kluczowe jest to, że zmiana zachodzi powoli:
- częstotliwość wzrasta niemal niezauważalnie,
- granice przesuwają się stopniowo,
- nowe nawyki zaczynają zastępować wcześniejsze sposoby radzenia sobie z emocjami.
Brak nagłych, dramatycznych wydarzeń sprawia, że problem może rozwijać się latami.
Uzależnienie wysokofunkcjonujące – gdy wszystko „działa”
Wiele osób zmagających się z uzależnieniem utrzymuje stabilne życie zawodowe i społeczne. Regularnie pracują, dbają o rodzinę i realizują obowiązki, co utrudnia dostrzeżenie sygnałów ostrzegawczych.
Takie funkcjonowanie bywa mylące, ponieważ:
- sukces zawodowy maskuje trudności emocjonalne,
- otoczenie nie dostrzega problemu,
- sama osoba utwierdza się w przekonaniu, że „ma kontrolę”.
Brak widocznych konsekwencji nie oznacza jednak braku ryzyka.
Sygnały, które łatwo zignorować
W przypadku uzależnienia rozwijającego się po cichu objawy mogą być subtelne. Warto zwrócić uwagę na:
- coraz częstsze sięganie po określone zachowanie lub substancję w celu poprawy nastroju,
- trudność w odpoczynku bez „pomocników” takich jak alkohol czy inne używki,
- narastające napięcie, gdy nie ma dostępu do danego bodźca,
- ograniczanie innych aktywności na rzecz jednej formy rozładowania stresu,
- racjonalizowanie („przecież wszyscy tak robią”).
Takie zmiany mogą być postrzegane jako element stylu życia, a nie sygnał ostrzegawczy.
Emocjonalne tło uzależnienia
Uzależnienie rzadko jest przypadkowe. Często stanowi sposób radzenia sobie z trudnymi emocjami – stresem, samotnością, presją czy poczuciem braku kontroli.
Substancja lub określone zachowanie mogą chwilowo:
- obniżać napięcie,
- poprawiać nastrój,
- dawać poczucie ulgi.
Problem polega na tym, że z czasem organizm i psychika zaczynają polegać na tym mechanizmie coraz bardziej, co prowadzi do utraty równowagi.
Dlaczego trudno przyznać się do problemu?
Jednym z kluczowych mechanizmów w uzależnieniu jest zaprzeczanie. Osoba może minimalizować znaczenie swojego zachowania lub porównywać się z innymi, którzy – jej zdaniem – mają większy problem.
Typowe przekonania to:
- „Przecież nie piję codziennie”,
- „Zawsze mogę przestać”,
- „To tylko sposób na relaks”.
Takie myśli pozwalają uniknąć konfrontacji z trudną prawdą, ale jednocześnie opóźniają moment szukania pomocy.
Kiedy warto zatrzymać się i przyjrzeć sytuacji?
Niepokojącym sygnałem jest moment, gdy dana czynność zaczyna odgrywać coraz większą rolę w codziennym funkcjonowaniu. Jeśli pojawia się poczucie utraty kontroli, trudność w ograniczeniu zachowania lub sygnały ze strony bliskich, warto potraktować je poważnie.
Wczesna refleksja zwiększa szanse na zmianę i pozwala uniknąć pogłębiania problemu.
Dlaczego profesjonalne wsparcie ma znaczenie?
Proces wychodzenia z uzależnienia nie polega wyłącznie na zaprzestaniu określonego zachowania. Kluczowa jest praca nad emocjami, schematami myślenia i sposobami radzenia sobie z codziennymi wyzwaniami.
Dla wielu osób przełomowym momentem jest decyzja o skorzystaniu z pomocy specjalistów oraz znalezieniu miejsca zapewniającego bezpieczne warunki do pracy nad sobą, takiego jak ośrodek terapii uzależnień w Gdańsku.
Artykuł sponsorowany
